NOVEL

 NOVEL

( Materi Bahasa Sunda Kelas 9 )

Kecap novel asalna tina basa latin, novus anu hartina anyar.  Ieu kecap robah jadi novellus, terus robah deui jadi novel. Pangna dihartikeun anyar. lantaran wangun novel dina sastra Éropa téh béh dieu lamun dibandingkeun jeung roman.

Novel nya éta carita anu sifatna panjang dina wangun lancaran.  Jalan caritana loba bagian-bagianana, kitu deui palakuna bisa disebut loba. Atuh mangsa anu kacaturna ogé lila. Dina novel mah langka aya kajadian nu sifatna pamohalan. Palaku, jalan carita, tempat, jeung waktu kajadian téh kaayaanana bisa ditarima ku akal. 

Bédana roman jeung novel, roman mah nyaritakeun tokoh ti mimiti ti keur leutik nepi ka maotna, nu ngawengku carita sapanjang hirup tokoh. Sedengkeun dina novel sering dihartikeun kahirupan hiji jalma, saperti masa rumaja diteruskeun kana jenjang perkawinan, atawa bagian kahirupan hiji tokoh nu ngalaman krisis dina jiwana nepi ka réngséna, jeung saterusna.

Dumasar kana ancoanana, novel dibagi 4, novel pikeun barudak, novel rumaja, novel dewasa, jeung novel umum

Mekarna novel dina sastra Sunda natrat teu pegat-pegat.  Novel munggaran medal dina taun 1914. Judulna Baruang Ka Nu Ngarora karangan D.K. Ardiwinata, penerbit Balai Pustaka.  Dibandingkeun jeung Novel munggaran dina sastra Indonesia, Azab dan Sengsara karangan Mérari Sirégar nu terbit dina taun 1920, novel dina sastra Sunda medal leuwih tiheula.

Pangarang novel jeung karyana, diantarana:

 

1.       Yus Rusyamsi :   Randa Béngsrat, Pileuleuyan Dédéh, Wilujeng Enjing.

2.       Ki Ummat (Ki Umbara jeung SA. Hikmat) :  Pahlawan-pahlawan ti Pasantrén

3.       Min Resmana   :  Neangan Bapa, Napsu nu Matak Kaduhung, Imah nu Réa Kamarna

4.       Karna Yudibrata: Nganti-nganti Dawuh

5.       Aa Amilia         : Asmara Ngambah Sagara, Samagaha.

6.       Nanie Sudarma :  Pamuda Désa, Sekar Ligar di Tétélar, Mojang Kota.

7.       Eddi Tarmidi    :  Meunang Geusan Muntang, Wangsit Prabu Siliwangi.

8.       MI. Adiwijaya  :  Laksana

9.       Ayat Rohaédi    :  Kabogoh Téré

10.   Ahmad Bakri    :  Nu Sengit Dipulang Asih,Sarangéngé Surup Mantén, Payung Butut, Jurutulis Malingping, jst.

 

Unsur-unsur Novel

  a . Téma

     Téma   nya éta   jiwa   pangarang nu jadi patokan poko pangarang dina ngagelarkeun 

     carita.

 b. Palaku

Palaku nya éta tokoh-tokoh nu ngalalakon. Palaku ngabogaan watek atawa karakter séwang-séwangan.

.  Palaku protagonis  nya éta palaku nu boga watek pikaresepeun (picontoeun)

. Palaku antagonis  nya éta palaku nu boga watek teu pikaresepeun (pieunteungeun), upamana    cunihin, galak, deleka, hasud, panjang leungeun, jst.

Dina ngagambarkeun tokoh atawa palaku carita, pangarang sok ngagunakeun rupa-rupa cara :

a)       Watek atawa karakter tokoh langsung dicaritakeun ku pangarang. Contona : si A téh bageur, soméah handap asor, jst.

b)      Watek atawa karater tokoh  ngaliwatan omongan tokoh-tokoh liana, biasana bakal kapanggih dina paguneman.

c)       Watek atawa pasifatan tokoh kapanggih tina tingkah lakuna atawa paripolah tokohna sorangan dina suasana anu tangtu. Upamana gedé ambek, teuteunggeul atawa nyiksa sato.

c. Alur

Alur mangrupa jalan carita, kajadian nu dilalakonkeun. Alur aya tilu rupa : Alur maju, mundur, jeung campuran (mobok tengah). Alur maju nya éta jalan carita anu nyusun ti awal kajadian nepikeun ka réngséna lalakon, ngaruntuy dumasar urutan waktu. Alur mundur nya éta jalan carita nu ngaheulakeun tungtung lalakon, tuluy nyaritakeun kajadian ti mimitina. Ari alur mobok tengah ngamimitian carita ti tengah-tengah, tuluy nyaritakeun kajadian mimiti sarta dipungkas ku tungtung kajadian.

 d. Latar

Latar dina carita pondok ngaragum :  latar waktu, latar tempat jeung latar suasana. Dina latar tempat aya nu disebutkeun kalawan jéntré aya ogé nu disebutkeun  kurang jéntré saperti singkatan. Latar waktu ku cara nyebutkeun langsung atawa dijéntrékeun ku kaayaan waktu harita. Isuk, soré, peuting, jam 5, jsté. Latar suasana ngébréhkeun kaayaan nu digambarkeun ku pangarang, misalna suasana hégar,  pikasediheun, pikahariwangeun , jsté.

Dina ngaprésiasi sastra biasana unsur luar ieu dibuktikeun ku sempalan atawa cutatan carita tina carita pondok nu keur dianalisis..

e. Amanat

      Amanat téh mangrupa hal-hal penting nu hayang ditepikeun pangarang ka nu maca, ngaliwatan paripolah tokoh nu digambarkeun dina carita.

   Contona :

a.       Urang téh kudu hirup jujur lantaran anu jujur mah pasti pinanggih jeung kabagjaan, sabalikna  lamun urang nyieun codéka tangtu pinanggih jeung balai saperti anu dicaritakeun dina novel di luhur;

b.       Urang kudu nurut kana papatah indung, lantaran lamun bahula tinangtu bakal katalangsara saperti carita di luhur.

 f. Gaya Pangarang

Gaya nu dimaksud di dieu nya éta cara pangarang dina medar carita. Kaparigelan pangarang dina ngarakit basa pikeun ngébréhkeun maksud anu dituju. Gaya pangarang di antarana :

1. Dina ngébréhkeun caritana :  aya nu saujratna aya oge nu dipapaés tur murwakanti;
2. Dina ngagunakeun basana : aya nu basajan, sederhana  aya nu rumit;
3. Dina ngagunakeun basana : aya nu parondok aya ogé nu panjang ngayayay.

g. Juru carita (point of view)

    Nu dimaksud juru carita nya éta posisi nu ngarang dana mawakeun carita.

 

1)      Stuktur Teks Novel

      Struktur carita novel diwangun ku :

1.       Eksposisi (tahap  ngenalkeun, bubuka) ;

2.       Komplikasi (insiden munggaran) ;

3.       Konflik ;

4.       Klimaks

5.       Ngarengsekeun masalah

6.       Kaputusan pamungkas

 

2)      Aspek Basa dina  Teks Novel

a)       Basa nu digunakeun dina novel nya éta basa lancaran (wangun lancaran) tapi di sagigireun éta sok kapanggih wangun ugeran. Wangun ugeran dina novel sok diselapkeun dina wangun lancaran, contona pupuh atawa sisindiran. Pungsi wangun ugeran ieu nya éta pikeun ngantebkeun jalan carita atawa pikeun ngantebkeun hiji kaayaan. Wangun ugeran dina novel sok kapanggih dina paguneman, surat, nyontokeun, ngagambarkeun hiji tempat, jsté.

b)      Basa dina novel dibébérés tur puguh éntép seureuhna jeung diréka nepika katémbong ma’na karanganana, nya éta maksud nu dikandung karangan. Tangtu baé basa téh dipilih pikeun ngawakilan maksud pangarang sangkan nengel kana tujuan tur maksud pangarang.

c)       Tina basa nu digunakeun bakal kapanggih gaya pangarang dina medar carita. Gaya pangarang nu geus kahot jadi ciri mandiri pangarang nu béda jeung gaya pangarang séjén. Gaya Syarif Amin dina medar carita bakal béda jeung gaya Ahmad Bakri. Kitu deui gaya pangarang jeung nu séjénna bakal béda saperti gaya Aam Amilia, MA. Salmun, Yus Rusyamsi, Iskandarwassid, jsté.

Basa nu digunakeun dina novel barudak bakal béda jeung basa nu digunakeun dina novel rumaja atawa dewasa. Umumna novel barudak atawa rumaja, kecap-kecap nu disusun dina wangun kalimahna basajan, parondok, jeung sipatna sapopoé dipaké. Ku kituna, eusi novelna téh babari kahartina.