WARTA

 A.    Pedaran warta

Warta mangrupa laporan wangun informasi, fakta atawa opini, nu dianggap perlu dipikanyaho tur mangpaat keur balaréa.

Ku alpukahna televisi jeung majalah atawa koran, urang bisa meunangkeun informasi hiji kajadian di daérah séjén, boh di nagara urang sorangan boh di nagara séjén kalawan gancang.

Warta tina televisi leuwih onjoy tibatan koran atawa majalah, lantaran salian ti gambarna nu lengkep ngaliwatan kagiatan ngawawancara, warta televisi mah bisa acara langsung ti tempat kajadianana. Katambah ku lobana cannel televisi ngabalukarkeun persaingan antara televisi pikeun buru-buru midangkeun warta ka masarakat.

Hiji kajadian bisa disebut warta lamun geus dilaporkeun.  Warta mangrupa fakta atawa informasi tina kajadian nu diwartakeun. 

         Dina nepikeun eusi warta ngawengku genep hal nu dipedar, nya éta jawaban tina what (naon), who (saha), where (di mana), when (iraha), why (naon sababna/naha),  jeung how (kumaha).

Jawaban kagenep pananya di luhur ditempatkeun dina bagéan bubuka warta, nu mangrupa bagéan nu kudu buru-buru dipikawanoh ku nu maca atawa nu ngadéngékeun. Ieu bagéan bubuka téh disebut poko warta atawa lead.

Poko warta ieu mangrupa klimaksna ringkesan kajadian kalawan lengkep, tur jéntré. Jadi, poko warta sipatna singget, tapi ngajawab pertanyaan 5W + 1 H.

         Sajian eusi warta sabada poko warta sok disebut waruga warta (tubuh berita) jeung buntut (ekor). Bagéan ieu biasana mangrupa pangjéntré nu ngadukung kana poko berita dina paragrap kahiji. Biasana mangrupa runtuyan kajadian nu leuwih rinci, itungan-itungan, pamadegan, atawa pamanggih saksi-saksi kajadian, jsté.

          Dina prakna nulis berita, nu mangrupa jawaban 5W + 1 H, henteu kudu ngaruntuy.  Tapi bébas asal dina hiji paragraf  atawa sababaraha paragraf munggaran ngajawab éta pananya. Bisa di mimitian tina medar saha palakuna, atawa bisa ogé medar tina iraha kajadianana éta warta.

         Conto analisis warta dumasar ka 5W + 1H  :

ANTRIAN TREUK DI PALABUAN MERAK        Sapuluh poé deui ka Lebaran, Saptu (15/6), Palabuan Merak mimiti pinuh ku antrian treuk muatan barang nonsembako. Pinuhna antrian treuk ieu,  sabada dikaluarkeunana aturan teu meunangna treuk nu ngakut nonsembako dina tanggal 23-28 Juni. Ieu  aturan téh husus pikeun treuk nu sumbuna leuwih ti dua, treuk gandéngan, treuk témpélan, jeung treuk kontainer. Numpukna treuk dipalabuah Merak ngakibatkeun antrian mobil leuwih ti 100 méter di pintu utama. Antrian treuk utamana aya di dermaga hiji nepi dermaga opat, tapi masih batas normal lantaran can ngantri nepi ka luar aréal parkir. Sok sanajan kitu, akibat tina numpukna antrian, sawatara supir  treuk nyebutkeun yén manéhna kudu nunggu giliran dua nepi ka opat poé sangkan bisa asup kapal.

 

 

 

Unsur Warta	Pedaran
1.      Jejer naon nu diwartakeun di luhur ? 2.      Saha nu ngalaman éta kajadian ? 3.      Di mana kajadian éta téh ? 4.      Iraha kajadianana ? 5.      Naon sababna maké aya kajadian kitu? 6.      Kumaha akibatna ?	1.      Antrian treuk di Palabuan Merak 2.      Treuk nu ngakut muatan nonsembako 3.      Di Palabuan Merak 4.      Sapuluh poe méméh Lebaran, Saptu (15/6) 5.      Ayana aturan teu meunangna treuk nu ngakut nonsembako dina tanggal 23-28 Juni. 6.      Numpukna treuk dipalabuah Merak ngakibatkeun antrian mobil leuwih ti 100 méter di pintu utama

 

B.   Nulis warta

Teu sakabéh fakta kajadian hiji hal atawa pamadegan hiji jalma perlu dijieun. Sarat dina nyieun warta di antarana :

1)      Bener-bener kajadian; eusi warta dumasar kana fakta;

2)      Aktual;  jarak waktu antara hiji kajadian jeung diwartakeunana ka balaréa ulah lila teuing, lantaran lamun liwat sababaraha poé gé ajén aktualitasna jadi basi;

3)      Lengkep;

4)      Saayana, teu meunang ditambahan atawa dikurangan;

5)      Disusun kalawan sistematis (puguh éntép seureuhna)

 

Unsur nu kudu diperhatikeun dina ngagunakeun basa lamun urang nulis warta, diantarana :

a.         Éjaan

Nya éta aturan ngeunaan ngalarapkeun jeung nuliskeun hurup, aturan nulis kecap, aturan nulis unsur serapan (kosa kata) jeung aturan tanda baca. Nu kaasup kana aturan nuliskeun hurup, ngawengku tata nuliskeun hurup kapital, jeung aturan nuliskeun hurup nu dimiringkeun. Nu kaasup aturan nulis kecap, nya éta nuliskeun kecap asal, rarangkén, kantétan, singgetan, jst. Nuliskeun unsur serapan nya éta tatacara nuliskeun kecap nu asalna tina basa asing kana basa sunda. Sedengkeun aturan tanda baca ngawengku tanda titik, koma, titik dua, tanda tanya, jst.

b.      Kalimah wawaran

Nya éta kalimah anu dipaké pikeun méré nyaho hiji hal ka batur. Eusina supaya batur boh nu maca boh nu ngadéngékeun jadi nyaho.

c.       Undak – usuk basa

Dina prak nulis atawa nyarita teu lepas tina undak usuk basa. Tujuanna pikeun silih hormat jeung silih ajénan. Makéna undak usuk basa gumantung kana, saha nu nyarita, saha batur nyarita jeung saha nu dicaritakeunnana. Dina ragam tulis ngawengku , saha nu nulisna, saha nu macana jeung saha anu di tulskeunnana

d.      Lafal (intonasi)

Dina prakna nulis atawa maca kudu weruh kana lafal, utamana dina ngabédakeun sora /e/é/eu. Kitu deui dina ngucapkeunnana, intonasi kalimah kudu saluyu jeung maksud  eusi nu rék diepikeunnana. Panjang pondokna jeung luhur handapna sora dina ngucapkeun kalimah atawa kecap luyu jeung maksud kalimatna. Dina prakna nyarita mah kudu dideudeul ku , lisan atawa keap, pasemon, rengkuh jeung peta, lentong.

Téknik medar dina nulis warta kucara ngagunakeun jeung ngajawab rumus  5 W + 1 H nu rincianana nyaéta :

5 W           =          1.  What          (naon)

2.  Who           (saha)

3.  Where        (di mana)

4.  Why           (naha)

                              5.  When          (iraha)

1 H            =          How                (kumaha)

Dina prakna nyieun warta :

a)      Ngagunakeun basa nu singget, jéntré, tur basajan     

b)      Saluyu jeung tuntutan nu maca

c)      Tulisan wartana pondok, singget tapi ngeusi

d)      Eusina penting tur aya gunana

       e)    Dideudeul ku foto